I. TÓM TẮT ĐỀ TÀI
Nghị quyết Trung ương 4 khóa VII/1993 đã đề ra nhiệm vụ “Đổi mới phương pháp dạy học ở tất cả các cấp học, bậc học” nhằm phát huy tính tích cực, năng động học tập của học sinh. Một người nhớ tốt là họ đã có cơ sở nền tảng vững chắc cho mọi hoạt động tư duy và tưởng tượng, hình thành nên nhân cách của một con người. Mỗi người dù bất kì một lĩnh vực nào hay giai đoạn nào của cuộc đời điều mong muốn có một trí nhớ tốt và linh hoạt. Với học sinh việc ghi nhớ có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, nó giúp các em nắm bắt thông tin, tái hiện chúng một cách nhanh chóng giúp việc học tập đạt hiệu quả cao.
Ngày nay, chúng ta đều nhận thấy những hiểu biết về lịch sử và địa lí có ý nghĩa quan trọng trong sự phát triển tri thức cũng như tình cảm của học sinh. Với mục tiêu cung cấp cho học sinh một kiến thức cơ bản, thiết thực về các sự kiện, hiện tượng, nhân vật lịch sử tiêu biểu ở các giai đoạn phát triển của lịch sử Việt Nam từ buổi đầu dựng nước và giữ nước tới nay, các sự vật hiện tượng và các mối quan hệ địa lí đơn giản ở Việt Nam, hình thành và rèn luyện ở học sinh các kỹ năng quan sát, nhận biết, vận dụng các kiến thức đã học vào đời sống. Góp phần bồi dưỡng và phát triển ở học sinh những thái độ và thói quen: ham học hỏi, ham hiểu biết thế giới xung quanh, yêu thiên nhiên, con người, đất nước, có ý thức và hành động bảo vệ thiên nhiên và các di sản văn hóa.
Gắn liền với những sự kiện lịch sử và địa lí, những địa danh, các mốc thời gian, những số liệu định luợng, định tính. Phần lớn các kiến thức này vừa khó nhớ lại vừa mau quên. Do đó, muốn học tốt môn học này học sinh cần phải có các phương pháp, biện pháp học tập tích cực và phát huy khả năng ghi nhớ của mình.
Học tập và ghi nhớ những gì đã học nói chung và ghi nhớ những kiến thức Lịch sử-Địa lí nói riêng là vấn đề đặt ra cho cả người giáo dục và học sinh. Chúng ta đã có nhiều cải cách về mặt nội dung phương pháp nhằm phát huy tính tích cực, của học sinh chủ động, sáng tạo ở học sinh. Nhưng hiệu quả mang lại còn nhiều hạn chế. Học sinh thường hay quên một trong những nội dung Lịch sử-Địa lí được học sau vài ngày hay vài tuần. Nếu không quên thì cũng thường hay nhằm lẫn giữa các sự kiện lịch sử, hay các mốc thời gian. Với môn địa lí thì học sinh thường hay quên tên những con sông, ngọn núi, những thành phố có giá trị kinh tế hoặc không xác định được chính xác vị trí địa lí nào đó. Có cách nào để tăng cường khả năng ghi nhớ cho học sinh không? Có cách nào giúp các em lưu tri thức một cách bền lâu không? Phải căng ta chưa kích thích phát huy được khả năng ghi nhớ vô hạn củ bộ não, khả năng ghi nhớ sáng tạo của học sinh?Đó cũng chính là lí do tôi chọn đề tài: “Một số biện pháp tăng cường trí nhớ cho học sinh lớp 4/4 qua việc dạy môn lịch sử- địa lí ở trường tiểu học Phú Điền 1”.
Tôi thực hiện đề tài này với mục đích là với việc phối hợp đồng bộ và có hiệu quả các giải pháp sẽ giúp học sinh có thể tiếp thu bài học một cách hứng thú hơn, tích cực hơn đồng thời giúp cho các em nhớ lâu hơn và nhớ chính xác hơn.
Bài nghiên cứu này được thực hiện đồng thời trên hai nhóm đối tương đương thuộc trường Tiểu học Phú Điền 1. Lớp 4/4 là lớp thực nghiệm và lớp 4/3 là lớp đối chứng. Lớp 4/4 là lớp thực nghiệm được thực hiện giải pháp thay thế khi dạy các bài Lịch sử-Địa lí. Sau khi làm bài định kì hằng tháng bằng cách cho học sinh kiểm tra viết, lớp 4/4 đã có số điểm học sinh đạt từ khá trở lên cao hơn hẳn so với lớp đối chứng cụ thể là điểm trung bình đầu ra của lớp thực nghiệm có giá trị trung bình là 8,65 ; điểm bài kiểm ta đầu ra của lớp đối chứng là 7,586. Qua kết quả T- test thì p = 0,00085 < 0,0001 điều này thể hiện sự khác biệt nhau tương đối cao về điểm trung bình của lớp đối chứng và điểm trung bình của lớp thực nghiệm. Điều này cũng chứng minh được sử dụng một số biện pháp tăng cường trí nhớ cho học sinh qua việc giảng dạy môn lịch sử và địa lí sẽ giúp học sinh học phân môn này có hiệu quả hơn, nhớ lâu và chính xác hơn.
II. GIỚI THIỆU
Sự chú ý của mỗi